Diary 2

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18

27 Juli [1895] Hirsch hat nicht geantwortet. Ich schreibe ihm folgenden Abschiedsbrief den ich vielleicht morgen in Basel aufgeben werde: Hochgeehrter Herr! Es gehört offenbar zum Pech der Juden, dass Sie sich nicht aufklären lassen wollten. Ich sah in Ihnen ein taugliches Werkzeug für den bedeutenden Zweck, voilà pourquoi j’ai insisté (xx) outre mes habitudes . Die über Sie verbreitete Legende ist offenbar falsch. Sie betreiben die Judensache als Sport. So wie Sie Pferde rennen lassen, so lassen Sie  Juden wandern. Und dagegen protestire ich auf das Entschiedenste. Der Jud ist kein Spielzeug. Nein, nein, es ist Ihnen nicht um die Sache zu thun. Elle est bien bonne, et j’y ai cru un instant . Darum war es ganz vorzüglich, dass ich Ihnen in Paris gestern noch einmal schrieb, und dass Sie mich mit keiner Antwort beehrten. Jetzt ist jeder Irrthum ausgeschlossen.  F Wenn Männer über eine ernste Sache reden, gebrauchen sie (xx) keine höflichen Floskeln. F   Es muss Ihnen irgend ein Esel gesagt haben, dass ich nur ein angenehmer Phantast sei und Sie haben’s geglaubt.

July 27

 

Hirsch did not reply.

 

I am writing him the following farewell letter which I may mail in Basel tomorrow:

 

Dear Sir:

 

It is part of the Jewish misfortune that you refused to be enlightened.

 

I saw in you a useful tool for the important cause, voilà pourquoi fai insisté outre mes habitudes [this is why I insisted beyond my wont].

 

The legend in circulation about you is obviously false. You engage in the Jewish cause as a sport. Just as you make horses race, you make Jews migrate. And this is what I protest against most sharply. A Jew is not a plaything.

 

No, no, you are not interested in the cause. Elle est bien bonne, et j’y ai cru un instant [It is very nice and I believed it for a minute].

 

For that reason it was an excellent thing that I wrote you once more from Paris and that you did not honor me with a reply. Now any error is out of the question. Some jackass must have told you that I am only a pleasant dreamer, and you believed it. When men talk about serious business they do not use any polite phrases.

27 ביולי [1895] 

הירש לא השיב.

אני כותב לו את מכתב הפרֵדה הזה. אשלח אותו אולי מחר מבאזל.

אדון נכבד מאוד!

סירובך להתפכח שייך לרוע גורלם של היהודים.

ראיתי בך אמצעי מועיל למטרה החשובה, voilà pourquoi j'ai insisté outre mes habitudes (משום כך הפצרתי בך שלא כהרגלי).

האגדה הרווחת בנוגע אליך אין בה ממש. אתה עוסק בעניין־היהודים כמו בספורט. כשם שאתה מריץ סוסים כך אתה מוליך את היהודים. ועל זה מחיתי בכל תוקף. היהודי איננו כלי־משחק.

 לא, לא העניין חשוב לך. Elle est bien bonne, et j'y ai cru un instant (הוא יפה מאוד, ולרגע האמנתי בכך).

 לכן טוב היה ששבתי וכתבתי לך בפאריס, ושלא זיכית אותי בתשובה. עכשיו אין עוד מקום לטעות. שוטה כלשהו אמר לך מן הסתם שאינני אלא הוזה נעים־הליכות ואתה האמנת בכך. כשגברים מדברים על עניין רציני, אין הם משתמשים בגינונים של נימוס.